EU06-12
Lokomotywy serii EU06 należą do najważniejszych konstrukcji w historii polskiej kolei elektrycznej. Ich pojawienie się było związane z intensywną elektryfikacją sieci PKP w latach 50. i 60. XX wieku oraz potrzebą pozyskania nowoczesnej, uniwersalnej lokomotywy przeznaczonej zarówno do prowadzenia pociągów pasażerskich, jak i towarowych.
W 1959 roku Polska zakupiła w Wielkiej Brytanii dokumentację oraz zamówiła 20 lokomotyw EU06. Angielskie lokomotywy, oznaczone serią EU06, zostały skonstruowane ściśle według wymagań Polskich Kolei Państwowych, z wykorzystaniem wielu nowoczesnych rozwiązań technicznych, zwłaszcza w odniesieniu do części mechanicznej pojazdu. Ich producentami były firmy Metropolitan-Vickers Electrical Company oraz English Electric Company. Lokomotywy zostały przetransportowane do Polski drogą morską. Pierwsza z nich dotarła do kraju w lutym 1962 roku, a do końca tego samego roku wszystkie pojazdy serii zostały wprowadzone do eksploatacji. Wszystkie EU06 przydzielono do Lokomotywowni Kraków Prokocim, gdzie rozpoczęły intensywną służbę na zelektryfikowanych szlakach PKP.
EU06 reprezentowały wówczas bardzo wysoki poziom techniczny. Zasadniczą cechą wyróżniającą angielskie lokomotywy było zastosowanie dwustopniowego usprężynowania wraz z całkowitym usprężynowaniem silników trakcyjnych oraz bezluzowe prowadzenie zestawów kołowych. Tak skonstruowane podwozie zapewniało znaczne zmniejszenie oddziaływania pojazdu na tor i uzyskanie właściwej spokojności biegu. Napęd z silnika trakcyjnego był przenoszony poprzez przekładnię zębatą na wał drążony, a stamtąd za pośrednictwem sprzęgieł systemu Alsthom na zestaw kołowy. Lokomotywy przystosowano również do jazdy ukrotnionej, dzięki czemu możliwe było sterowanie dwiema lokomotywami z kabiny pojazdu prowadzącego. Ich uniwersalna charakterystyka pozwalała prowadzić zarówno pociągi pasażerskie o masie około 650 ton z prędkością do 125 km/h, jak i ciężkie pociągi towarowe o masie około 2000 ton.
Zakup EU06 wraz z dokumentacją techniczną miał ogromne znaczenie dla rozwoju polskiego przemysłu kolejowego. Na podstawie brytyjskiej konstrukcji rozpoczęto w Polsce produkcję lokomotyw serii EU07, które stały się jedną z najważniejszych serii polskich elektrowozów. Rozwiązania techniczne wywodzące się z EU06 wykorzystano później również w konstrukcjach EP08, ET41, ET22 oraz EP09.
Lokomotywy EU06 przez dziesięciolecia poddawano kolejnym naprawom i doposażeniu. Otrzymały między innymi urządzenia SHP, radiotelefony, czuwak aktywny oraz lemieszowe zgarniacze. W toku wieloletniej eksploatacji wiele oryginalnych podzespołów zastąpiono elementami stosowanymi również w lokomotywach EU07.
Szczególnym walorem EU06-12 jest zachowanie charakterystycznych cech pierwotnego wyglądu serii. Lokomotywa ta, podobnie jak EU06-02, nie otrzymała rynienek dachowych, dzięki czemu zachowała charakterystyczny jasnozielony dach nad kabinami. Jest to jeden z elementów pozwalających odróżnić ją od większości pozostałych lokomotyw EU06.
Lokomotywa EU06-12 (angielski typ E290) wyprodukowana została w 1962 roku z numerem fabrycznym 3196.
Chronologiczny opis przebiegu służby
- 19 sierpnia 1962 – początek służby w Krakowie: Pojazd został przydzielony do Parowozowni/Lokomotywowni MD Kraków Prokocim w strukturach przedsiębiorstwa państwowego PKP, gdzie spędził przeważającą część swojej eksploatacji.
- 1997–1999 – reorganizacja jednostek wykonawczych w Krakowie: W wyniku przekształceń organizacyjnych w PKP jednostka zmieniała podległość strukturalną, przechodząc kolejno przez:
- MT Kraków (Sektor Taboru) – od 1 lipca 1997 r.
- MZ Kraków (Sektor Przewozów) – od 1 kwietnia 1999 r.
- Zakład Taboru w Krakowie – od 1 września 1999 r.
- 1 października 2001 – komercjalizacja (PKP Cargo S.A.): Wraz z powstaniem spółki PKP Cargo S.A. pojazd wraz z krakowskim Zakładem Taboru wszedł w skład nowego przewoźnika towarowego.
- 1 stycznia 2009 – Małopolski Zakład Spółki w Krakowie: Kolejna zmiana nazwy i struktury krakowskiego zakładu PKP Cargo.
- 6 grudnia 2009 – przeniesienie do Katowic: Po 47 latach stacjonowania w Krakowie pojazd trafił do Śląsko-Dąbrowskiego Zakładu Spółki w Katowicach.
- 19 października 2011 – Południowy Zakład Spółki w Nowym Sączu: Przeniesienie do jednostki w Nowym Sączu w ramach reorganizacji zakładów południowych.
- 1 lipca 2014 – Południowy Zakład Spółki w Katowicach: Powrót do struktury zakładu w Katowicach po konsolidacji zakładowej.
- 1 marca 2015 – PKP Cargo S.A. – Centrala: Przejście pod bezpośredni zarząd Centrali spółki PKP Cargo S.A.
- 7 lipca 2017 – Południowy Zakład Spółki w Katowicach: Ponowne przypisanie do Południowego Zakładu Spółki z siedzibą w Katowicach.
Na podstawie przekazania przez PKP CARGO S.A. w restrukturyzacji lokomotywa została przekazana w opiekę Towarzystwu Kolei Wielkopolskiej. Dnia 2 września 2026 roku pojazd został przetransportowany w pociągu zorganizowanym przez KSK Wrocław z Tarnowa do Jarocina. Obecnie oczekuje renowacji.
