{"id":1427,"date":"2020-11-26T01:25:20","date_gmt":"2020-11-26T00:25:20","guid":{"rendered":"http:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/?p=1427"},"modified":"2021-05-19T13:36:58","modified_gmt":"2021-05-19T11:36:58","slug":"jarocinska-kolej-dojazdowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/2020\/11\/26\/jarocinska-kolej-dojazdowa\/","title":{"rendered":"Jaroci\u0144ska Kolej Dojazdowa"},"content":{"rendered":"<p>28 lipca 1892 roku parlament niemiecki wyda\u0142 ustaw\u0119 o kolejach lokalnych, kt\u00f3ra otwiera\u0142a drog\u0119 do zarz\u0105dzania liniami kolejowymi przez lokaln\u0105 administracj\u0119. We wspomnianym okresie powiat jaroci\u0144ski cechowa\u0142a niewystarczaj\u0105ca g\u0119sto\u015b\u0107 zar\u00f3wno dr\u00f3g bitych jak i kolejowych. Co prawda w samym Jarocinie istnia\u0142a wa\u017cna normalnotorowa stacja w\u0119z\u0142owa, jednak komunikacja wewn\u0105trz powiatu by\u0142a ograniczona i k\u0142opotliwa. W celu u\u0142atwienia transportu ziemiop\u0142od\u00f3w, obs\u0142u\u017cenia cukrowni w Witaszycach i Komorzu oraz kilku gorzelni zdecydowano si\u0119 na wybudowanie kolei w\u0105skotorowej. Planowano r\u00f3wnie\u017c uruchomienie po\u0142\u0105cze\u0144 pasa\u017cerskich oraz przew\u00f3z przesy\u0142ek pocztowych.<\/p>\n<p>W 1897 rozpocz\u0119to prace projektowe by ju\u017c w 1901 roku przyst\u0105pi\u0107 do budowy. W pierwszym etapie zaplanowano zbudowa\u0107 33 km linii o szeroko\u015bci toru 600 mm. Do ko\u0144ca pa\u017adziernika 1902 roku gotowe by\u0142o 29 km toru z Witaszyc do miejscowo\u015bci Komorze oraz 4-kilometrowe odga\u0142\u0119zienie z Suchej do Robakowa, gdzie istnia\u0142o niemiecko-rosyjskie przej\u015bcie graniczne. W Witaszycach i Komorzu zlokalizowano parowozownie, a w Witaszycach dodatkowo budynek stacyjny.<\/p>\n<p>Oficjalna inauguracja przewoz\u00f3w nast\u0105pi\u0142a 1 listopada 1902 roku. Kolej nosi\u0142a niemieck\u0105 nazw\u0119 Jarotschiner Kreisbahn. Ruch prowadzono z u\u017cyciem trzech parowoz\u00f3w. W 1903 roku na stacji w Witaszycach wybudowano dom dla pracownik\u00f3w. S\u0142uszno\u015b\u0107 budowy nowego po\u0142\u0105czenia kolejowego w powiecie jaroci\u0144skim potwierdza\u0142a du\u017ca frekwencja w poci\u0105gach pasa\u017cerskich oraz znaczne przewozy towarowe, zw\u0142aszcza w okresie jesiennym. Dobre wyniki osi\u0105gane przez kolej jaroci\u0144sk\u0105 przyczyni\u0142y si\u0119 do jej rozbudowy. Ju\u017c w 1909 roku z Przybys\u0142awia wybudowano odga\u0142\u0119zienie do Konstancina. Dwa lata p\u00f3\u017aniej przed\u0142u\u017cono je do Lgowa, przy czym odcinek mi\u0119dzy Konstancinem a Lgowem wykorzystywany by\u0142 tylko w przewozach towarowych. W 1912 roku w Witaszycach oddano do u\u017cytku warsztaty oraz now\u0105 parowozowni\u0119 z kolejnym budynkiem mieszkalnym. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zbudowano du\u017cy budynek administracyjny. Dnia 26 czerwca 1915 roku (w trakcie I Wojny \u015awiatowej) uruchomiono dla ruchu towarowego odga\u0142\u0119zienie z Twardowa do Czermina. Kolejn\u0105 inwestycj\u0105 by\u0142a budowa wiaduktu kolejowego nad drog\u0105 Jarocin &#8211; Pleszew w Witaszycach.<\/p>\n<p>Na podstawowej linii Witaszyce-Komorze i odga\u0142\u0119zieniu Sucha-Robak\u00f3w kursowa\u0142y poci\u0105gi osobowo-towarowe. Poci\u0105gi liczy\u0142y maksymalnie 60 osi i mog\u0142y osi\u0105ga\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 20 km\/h. W 1914 r. kolejka posiada\u0142a 5 parowoz\u00f3w, 5 wagon\u00f3w osobowych 4-osiowych, 2 wagony baga\u017cowo-pocztowe oraz 100 wagon\u00f3w towarowych.<\/p>\n<p>Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, w okresie mi\u0119dzywojennym, kolej jaroci\u0144ska by\u0142a niedoinwestowana. Jedynie w Witaszycach wybudowano w 1931 roku magazyn. Nie odnawiano jednak taboru. Przewozy pasa\u017cerskie mala\u0142y. W konsekwencji ograniczano kursowanie poci\u0105g\u00f3w. Wzrasta\u0142y za to przewozy towarowe. Kolej funkcjonowa\u0142a jako Jaroci\u0144ska W\u0105skotorowa Kolej Powiatowa.<\/p>\n<p>Wybuch II wojny \u015bwiatowej oznacza\u0142 w\u0142\u0105czenie do III Rzeszy powiatu jaroci\u0144skiego. Niemcy przywr\u00f3cili poprzedni\u0105 nazw\u0119 Jarotschiner Kreisbahn. Zapotrzebowanie niemieckiego przemys\u0142u zbrojeniowego na rud\u0119 \u017celaza by\u0142o bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 znacznej rozbudowy kolei jaroci\u0144skiej. W lutym 1942 roku zapad\u0142a decyzja o przed\u0142u\u017ceniu linii od Robakowa do Grabiny i dalej do Tr\u0105bczyna w celu u\u0142atwienia eksploatacji niskogatunkowych z\u0142\u00f3\u017c rudy darniowej w powiecie Koni\u0144skim. Pierwszym etapem by\u0142a odbudowa wysadzonego przez polskie oddzia\u0142y w 1939 roku mostu na Pro\u015bnie. Nowy most by\u0142 przepraw\u0105 drogowo-kolejow\u0105 dzi\u0119ki wpuszczeniu nawierzchni kolejowej w drogow\u0105. Przebudowano i prze\u0142o\u017cono torowisko mi\u0119dzy Grabem i Robakowem skracaj\u0105c je. Dodatkowo zbudowano most na Pro\u015bnie ko\u0142o Robakowa. Jesieni\u0105 1943 roku eksploatowano ju\u017c z\u0142o\u017ca rudy i transportowano je kolej\u0105 w\u0105skotorow\u0105 do stacji normalnotorowej w Witaszycach. Znaczne przewozy towarowe zwi\u0105zane z niespodziewanie du\u017c\u0105 wydajno\u015bci\u0105 z\u0142\u00f3\u017c sk\u0142oni\u0142y Niemc\u00f3w do wprowadzenia do ruchu kolejnego parowozu. Okupant rozwa\u017ca\u0142 tak\u017ce przed\u0142u\u017cenie linii z Grabiny do Zag\u00f3rowa. Niemcy zd\u0105\u017cyli przygotowa\u0107 podtorze na odcinku 3 km oraz u\u0142o\u017cy\u0107 niewiele ponad kilometr toru.<\/p>\n<p>Jeszcze przed zako\u0144czeniem wojny uruchomiono ograniczone przewozy pasa\u017cerskie. Wkr\u00f3tce przywr\u00f3cono nazw\u0119 Jaroci\u0144skiej W\u0105skotorowej Kolei Powiatowej. Po kilkudziesi\u0119ciu latach od uruchomienia pierwszego odcinka okaza\u0142o si\u0119, \u017ce linia do Komorza utraci\u0142a swoje znaczenie na rzecz niedawno zbudowanej linii do Tr\u0105bczyna. W zwi\u0105zku z tym 29 marca 1946 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o wybudowaniu 6-cio kilometrowego odcinka Grabina &#8211; Zag\u00f3r\u00f3w. Do ko\u0144ca roku u\u0142o\u017cono tory na ca\u0142ym przygotowanym wcze\u015bniej przez Niemc\u00f3w podtorzu o d\u0142ugo\u015bci 3 km. 29 sierpnia 1947 roku ca\u0142a linia do Zag\u00f3rowa by\u0142a uko\u0144czona jednak oddano j\u0105 do u\u017cytku dopiero po dokonaniu odbioru technicznego, 10 grudnia. Wkr\u00f3tce potem w Witaszycach zbudowano nowy budynek stacyjny. W 1948 rozwa\u017cano po\u0142\u0105czenie kolei jaroci\u0144skiej z krotoszy\u0144sk\u0105, Witaszyc z Jarocinem a tak\u017ce kolei jaroci\u0144skiej z wrzesi\u0144sk\u0105. Ta ostatni koncepcja zak\u0142ada\u0142a zwi\u0119kszenie prze\u015bwitu toru do 750 mm. \u017baden z tych projekt\u00f3w nie doczeka\u0142 realizacji.<\/p>\n<p>W 1949 roku kolej jaroci\u0144ska zosta\u0142a przej\u0119ta przez Polskie Koleje Pa\u0144stwowe. W strukturach PKP kolej nosi\u0142a nazw\u0119 Jaroci\u0144skiej Kolei Dojazdowej. Zmiana zarz\u0105dcy oznacza\u0142a wzrost biurokracji, urz\u0119dnicz\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107 oraz zniech\u0119canie klient\u00f3w. Kolej, kt\u00f3ra w ci\u0105gu kilku ostatnich lat stawa\u0142a si\u0119 rentowna zacz\u0119\u0142a przynosi\u0107 wi\u0119ksze straty. Prowadzenie ruchu na kolejach w\u0105skotorowych nie by\u0142o dla PKP wystarczaj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu, przez co koleje te pozostawa\u0142y niedoinwestowane.<\/p>\n<p>Pod zarz\u0105dem PKP stopniowo rozbudowano stacj\u0119 w Zag\u00f3rowie. W 1951 roku planowano wybudowanie tam budynku stacyjnego jednak zamierze\u0144 nigdy nie zrealizowano. Rok wcze\u015bniej uruchomiono jednostanowiskow\u0105 parowozowni\u0119 wraz z pomieszczeniami noclegowymi dla obs\u0142ugi poci\u0105g\u00f3w. W 1953 roku, podobnie jak w Witaszycach, Komorzu, Giza\u0142kach, Tr\u0105bczynie i Zag\u00f3rowie, na stacji w Zag\u00f3rowie zainstalowano obrotnic\u0119. Podyktowane by\u0142o to wprowadzeniem do eksploatacji, sprowadzonych z Bydgoskich Kolei Dojazdowych, trzech wagon\u00f3w motorowych, w tym dw\u00f3ch jednokierunkowych, kt\u00f3re trzeba by\u0142o obraca\u0107 na stacjach ko\u0144cowych.<\/p>\n<p>Z\u0142oty okres w przewozach na Jaroci\u0144skiej KD przypada na lata 60. XX wieku. G\u0142\u00f3wnymi klientami by\u0142y sp\u00f3\u0142dzielnie gminne w Zag\u00f3rowie, Tr\u0105bczynie, Rzgowie, Grod\u017acu i Rychwale. Najwi\u0119ksze przewozy generowa\u0142a GS Zag\u00f3r\u00f3w. Ju\u017c w 1960 roku GS wyst\u0105pi\u0142 do PKP o budow\u0119 bocznicy. Znaczna biurokracja by\u0142a g\u0142\u00f3wnym powodem, dla kt\u00f3rego umow\u0119 bocznicow\u0105 podpisano dopiero 1 wrze\u015bnia 1962 roku. R\u00f3wnie\u017c w latach 60. na stacji w Witaszycach zainstalowano suwnic\u0119, kt\u00f3ra u\u0142atwi\u0142a prze\u0142adunek towar\u00f3w z wagon\u00f3w normalnotorowych na w\u0105skotorowe i odwrotnie. Kolej jaroci\u0144ska przewozi\u0142a dla ziemi zag\u00f3rowskiej zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 opa\u0142u, kt\u00f3ry przechodzi\u0142 przez stacj\u0119 w Witaszycach. G\u0142\u00f3wnym klientem stacji Tr\u0105bczyn by\u0142a GS &#8222;SCh&#8221;. Po jej likwidacji przewozy na linii Grabina &#8211; Tr\u0105bczyn drastycznie obni\u017cy\u0142y si\u0119, co spowodowa\u0142o zawieszenie kursowania wszelkich poci\u0105g\u00f3w na tym odcinku w ko\u0144cu lat 60. Prze\u0142om lat 60. i 70. to powr\u00f3t do plan\u00f3w zmiany prze\u015bwitu toru z 600 na 750 mm. Z racji nierentowno\u015bci ca\u0142ej kolei porzucono ten pomys\u0142 ju\u017c po raz drugi.<\/p>\n<p>Rok 1971 to pocz\u0105tek powolnego ko\u0144ca Jaroci\u0144skiej KD. Zachodnia DOKP rozwa\u017ca\u0142a likwidacj\u0119 sieci ze wzgl\u0119du na znaczne wyeksploatowanie mostu na Pro\u015bnie. Kursowanie poci\u0105g\u00f3w mi\u0119dzy Robakowem a Zag\u00f3rowem wstrzymano w maju. Remont mostu mia\u0142 by\u0107 nieop\u0142acalny. Protest w\u0142adz lokalnych oraz g\u0142\u00f3wnych klient\u00f3w stacji w Zag\u00f3rowie doprowadzi\u0142 do remontu mostu, a tak\u017ce torowiska na zamkni\u0119tym odcinku, trwaj\u0105cego p\u00f3\u0142tora roku.<\/p>\n<p>W 1977 roku do Witaszyc trafi\u0142y 3 nowe rumu\u0144skie lokomotywy typu Lyd2. Zast\u0105pi\u0142y one ostatnie parowozy. W 1981 przys\u0142ano kolejn\u0105 lokomotyw\u0119 tego typu, dwa lata p\u00f3\u017aniej ostatni\u0105, pi\u0105t\u0105. Zakup nowych lokomotyw mia\u0142 poprawi\u0107 sytuacj\u0119 finansow\u0105 kolei, mo\u017cna jednak przypuszcza\u0107, \u017ce ich zakup w po\u0142\u0105czeniu z bezmy\u015blno\u015bci\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w przyczyni\u0142 si\u0119 do jej likwidacji. Wysoki ci\u0119\u017car lokomotywy oraz niespokojny bieg negatywnie wp\u0142ywa\u0142y na stan torowiska. Wysoka kabina uniemo\u017cliwia\u0142a przejazd pod wiaduktem nad bocznic\u0105 do cukrowni w Witaszycach. Prostym rozwi\u0105zaniem by\u0142o obni\u017cenie poziomu tor\u00f3w, zdecydowano jednak o likwidacji bocznicy. Przewozy kolejny raz znacz\u0105co si\u0119 obni\u017cy\u0142y. Koniec lat 70. to tak\u017ce likwidacja nierentownych odcink\u00f3w. W latach 1978-79 rozebrano linie Przybys\u0142aw &#8211; Lg\u00f3w, Tward\u00f3w &#8211; Czermin i Grabina &#8211; Tr\u0105bczyn. W 1985 PKP wprowadzi\u0142y ograniczenia w czasie za\u0142adunku wagon\u00f3w na bocznicy GS w Zag\u00f3rowie, co ponownie negatywnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na ilo\u015b\u0107 przewo\u017conych towar\u00f3w. W kwietniu 1987 roku przyst\u0105piono do 3-miesi\u0119cznego remontu mostu na Pro\u015bnie. Zachodnia DOKP ponownie chcia\u0142a wykorzysta\u0107 to jako pow\u00f3d likwidacji Jaroci\u0144skiej KD. W lipcu tego samego roku PKP podnios\u0142y ceny za obs\u0142ug\u0119 bocznicy GS Zag\u00f3r\u00f3w, co zmusi\u0142o klienta do jej likwidacji. We wrze\u015bniu z tego samego powodu GS zrezygnowa\u0142a z dzier\u017cawy placu \u0142adunkowego na stacji Zag\u00f3r\u00f3w. W ten spos\u00f3b kolej straci\u0142a ostatniego istotnego dla jej istnienia klienta. W ko\u0144cu lat 80-tych rozebrano lini\u0119 Sucha &#8211; Komorze uprzednio zniech\u0119caj\u0105c klient\u00f3w do przewo\u017cenia towar\u00f3w kolej\u0105.<\/p>\n<p>W 1987 roku opracowano program, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 zawieszenie kursowania poci\u0105g\u00f3w Jaroci\u0144skiej KD 31 grudnia 1990 i nast\u0119pnie jej likwidacj\u0119. W maju 1988 do Witaszyc sprowadzono ze \u017bnina parow\u00f3z Px38-805 w celu uruchomienia kilku poci\u0105g\u00f3w wycieczkowych. O zaniechanie likwidacji kolei zabiega\u0142 przede wszystkim Urz\u0105d Miasta i Gminy Zag\u00f3r\u00f3w, Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki w Koninie a tak\u017ce lokalni klienci. 19 wrze\u015bnia 1989 PKP porozumia\u0142y si\u0119 z odbiorcami towar\u00f3w, kt\u00f3rzy zgodzili si\u0119 na wy\u017csze ceny. Ju\u017c w grudniu 1990 Zachodnia DOKP ponownie chcia\u0142a zlikwidowa\u0107 lini\u0119. Mimo protest\u00f3w, 19 kwietnia 1991 roku Minister Transportu i Gospodarki Morskiej podpisa\u0142 zarz\u0105dzenie o zawieszeniu ruchu na Jaroci\u0144skiej KD z dniem 1 lipca 1991 roku.<\/p>\n<p>29 czerwca 1991 z Witaszyc do Zag\u00f3rowa wyruszy\u0142 poci\u0105g po\u017cegnalny prowadzony przez jeden z trzech wagon\u00f3w motorowych: MBxc1-41, tzw. &#8222;Ryjek&#8221;. Ci\u0105gle prowadzono walk\u0119 o utrzymanie kursowania poci\u0105g\u00f3w, bezskutecznie. W styczniu 1992 roku Jaroci\u0144ska KD od\u017cy\u0142a za spraw\u0105 przejazd\u00f3w z parowozem Tx-1112 sprowadzonym z Czarnej Bia\u0142ostockiej. Okazj\u0105 by\u0142a wizyta ekipy niemieckiego czasopisma &#8222;Eisenbahnkurier&#8221;. W tych dniach dosz\u0142o do wypadku, kt\u00f3ry przekre\u015bli\u0142 plany reaktywacji kolei. Wielotonowa ci\u0119\u017car\u00f3wka nie zmie\u015bci\u0142a si\u0119 pod wiaduktem w Witaszycach znacznie go uszkadzaj\u0105c. Stacja pocz\u0105tkowa i styczna z kolej\u0105 normalnotorow\u0105 zosta\u0142a odci\u0119ta od reszty sieci.<\/p>\n<p>Z dniem 1 lipca 1991 roku na Jaroci\u0144skiej Kolei Dojazdowej obowi\u0105zywa\u0142o zawieszenie ruchu. Starania samorz\u0105d\u00f3w i os\u00f3b prywatnych o uratowanie kolejki m.in. dla cel\u00f3w turystycznych zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. 25 czerwca 1992 roku Dyrektor Generalny PKP zarz\u0105dzi\u0142 likwidacj\u0119 Jaroci\u0144skiej KD. Uszkodzony wiadukt w Witaszycach nad drog\u0105 krajow\u0105 nr 11 rozebrano jeszcze w tym samym miesi\u0105cu. Do ko\u0144ca roku zez\u0142omowano wi\u0119kszo\u015b\u0107 wagon\u00f3w. Kilka z nich sprzedanych zosta\u0142o za zachodni\u0105 granic\u0119. 13 stycznia 1993 Gmina Giza\u0142ki podpisa\u0142a umow\u0119, na mocy kt\u00f3rej podj\u0119\u0142a si\u0119 fizycznej likwidacji torowiska. 23 lutego rozpocz\u0119to demonta\u017c tor\u00f3w na stacji w Zag\u00f3rowie oraz szlaku w kierunku Witaszyc. Po 91 latach Jaroci\u0144ska Kolej Dojazdowa przesta\u0142a istnie\u0107. Jedn\u0105 z obrotnic JKD ustawiono przed prywatn\u0105 posiad\u0142o\u015bci\u0105 w Nowej Wsi, przy drodze na Konin. Druga, pochodz\u0105ca z Witaszyc wraz z kilkoma rozjazdami, 14 sztukami taboru, w tym wagonem motorowym MBxc1-41 zwanym \u201eRyjkiem\u201d sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Pozna\u0144skiego Klubu Modelarzy Kolejowych i trafi\u0142a na kolejk\u0119 parkow\u0105 \u201eMaltanka\u201d w Poznaniu. Drugi z wagon\u00f3w motorowych MBxc1-42 przetransportowano najpierw do \u017bnina a ostatecznie do Bydgoszczy, gdzie mia\u0142 pracowa\u0107 na kolejce my\u015bl\u0119ci\u0144skiej. W zwi\u0105zku z likwidacj\u0105 kolejki my\u015bl\u0119ci\u0144skiej i z\u0142ym stanem technicznym pojazdu, b\u0119d\u0105cym wynikiem d\u0142ugotrwa\u0142ego postoju i dewastacji, w 2013 roku Muzeum Kolejnictwa przekaza\u0142o go do zbior\u00f3w Muzeum Parowozownia Jarocin. W 1993 roku dwie rumu\u0144skie lokomotywy serii Lyd2 trafi\u0142y na kolejk\u0119 Welsh Highland Railway w Walii. Trzecia do\u0142\u0105czy\u0142a do nich w 1995 roku. Tego samego roku dwie ostatnie lokomotywy tej serii przekazano Klubowi Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kolei z Ostrowa Wlkp, kt\u00f3re przewioz\u0142o je na teren Zak\u0142ad\u00f3w Naprawczych Taboru Kolejowego w swoim rodzimym mie\u015bcie. W wyniku zmian w\u0142asno\u015bciowych w ZNTK jedna z lokomotyw zosta\u0142a zez\u0142omowana a drug\u0105 o nr 063, Klub przekaza\u0142 do muzeum w Pionkach. Po jego likwidacji lokomotywa trafi\u0142a do Rud Raciborskich, sk\u0105d zosta\u0142a w 2020 r. zakupiona przez \u015aredzk\u0105 Kolej Powiatow\u0105. W po\u0142owie lat 90-tych do witaszyckiej wagonowni, przywieziono dwa wraki parowoz\u00f3w typu Las b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatnego kolekcjonera z Gostynia. Ostatecznie zosta\u0142y sprzedane do Niemiec i Wielkiej Brytanii. Po 2000 roku w wagonowni mie\u015bci\u0142 si\u0119 warsztat a z terenu stacji znikn\u0119\u0142y pozosta\u0142o\u015bci tor\u00f3w. W 2004 roku rozebrano budynek lokomotywowni.<\/p>\n<p>Ostatnimi pami\u0105tkami po JKD s\u0105: hala wagonowni, budynek dworcowy Witaszyce W\u0105sk wraz z peronem, most \u0142ukowy przed Wol\u0105 Ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105, mostek w Lubini Ma\u0142ej, budynek warsztatowy na stacji Robak\u00f3w wraz z filarami mostu na Star\u0105 Prosn\u0105, most drogowo-kolejowy w Czo\u0142nochowie, budynek dworcowy z kraw\u0119dziami peronowymi w Grabinie, pozosta\u0142o\u015bci mostk\u00f3w w \u015amie\u0142owie i Lgowie, a tak\u017ce sporo nasyp\u00f3w i \u015blad\u00f3w u\u0142o\u017cenia torowiska.<\/p>\n<p><em>Monografia powsta\u0142a na podstawie ksi\u0105\u017cki pt. &#8222;Kolej w\u0105skotorowa w krajobrazie Ziemi Zag\u00f3rowskiej&#8221; autorstwa Roberta Lewickiego.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>28 lipca 1892 roku parlament niemiecki wyda\u0142 ustaw\u0119 o kolejach<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1429,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-1427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1430,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions\/1430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parowozownia-jarocin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}