Urządzenia z nastawni w Zawiercia
Dzięki uprzejmości PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. do zbiorów Muzeum Parowozownia Jarocin trafiły przekaźnikowe urządzenia systemu JZH 111 wraz z pulpitem nastawczym i agregatem prądotwórczym, które przez 40 lat były eksploatowane na stacji Zawiercie.
W latach 70., na podstawie licencji zakupionej od szwedzkiej firmy LM Ericsson, opracowano system zblokowany, dostosowany do realiów i zasad sygnalizacji obowiązujących na PKP. Prototypowe urządzenia uruchomiono w 1975 roku na stacji Olesno Śląskie. W Zawierciu system JZH 111 rozpoczął pracę w 1984 roku.
Stacja Zawiercie stanowiła istotny węzeł kolejowy – południowy koniec Centralnej Magistrali Kolejowej – obejmując kilka grup torów, około 100 zwrotnic i podobną liczbę semaforów. Była to największa stacja, na której zainstalowano system JZH 111. Umieszczono go w nastawni o stalowej konstrukcji, z pomieszczeniem dyżurnego ruchu osadzonym na wieży, co kształtem przypominało grzyba.
W marcu 2022 roku spółka PKP PLK S.A. ogłosiła przetarg na przebudowę stacji Zawiercie, obejmującą m.in. wyburzenie istniejącej nastawni i budowę nowego budynku z komputerowymi urządzeniami sterowania ruchem kolejowym (SRK). Unikalny technicznie i rzadko stosowany system JZH 111 zasługiwał na zachowanie do celów muzealnych i pokazowych.
Pozyskane bloki urządzeń, oparte na zunifikowanych modułach logicznych (zblokowanych), wraz z pulpitem umożliwiają łatwe odtworzenie działania systemu w niemal dowolnej konfiguracji stacyjnej.
Od momentu wyłączenia nastawni z eksploatacji w grudniu 2024 r. do lutego 2025 r., przez około 26 dni trwał skomplikowany i pracochłonny demontaż urządzeń, realizowany przez członków Stowarzyszenia Pasjonatów Techniki Transportu i Łączności z Pyskowic oraz entuzjastów urządzeń SRK z całej Polski: Jakuba Dąbrowskiego, Oliwiera Szewczyka, Julię Kobus, Pawła Okrzesika, Rafała Undrę, Artura Łukasiewicza, Michała Wójcika, Sergiusza Jurkevicha, Marcela Kwaśniewskiego, Karola Lecybila, Juliusza Niemczyka, Jakuba Piszkiewicza, Wojtka Zarembę, Pawła Niemczuka, Michała Bociana, Michała Murata, Jakuba i Krzysztofa Mółkę, Michała Nawickiego, Łukasza Dzięgla, Artura Palkę oraz Jakuba Dołowskiego.
Dzięki wsparciu Zakładu PKP Polskie Linie Kolejowe w Częstochowie oraz osobistemu zaangażowaniu pracowników Sekcji Eksploatacji PKP PLK w Zawierciu, którzy dostrzegli wartość historyczną urządzeń i przyszłe plany ich ponownego uruchomienia (w mniejszej skali – w Pyskowicach i Jarocinie), cała operacja demontażu i zabezpieczenia przebiegła bardzo sprawnie.
Oprócz urządzeń wykonawczych, do Muzeum Parowozownia Jarocin trafił również kostkowy pulpit nastawczy oraz agregat prądotwórczy, który – poza funkcją muzealno-pokazową – będzie wykorzystywany także do zasilania wydarzeń kulturalnych organizowanych przez Towarzystwo Kolei Wielkopolskiej.
Transport urządzeń został zrealizowany nieodpłatnie przez firmę Polaszyk Transport, a rozładunek przeprowadziła firma PUH WER-KOP Maciej Cieślak.










